Jacek Koprowicz przywołał z martwych Witkacego, ale chyba sam nie wie po co.

"Mistyfikacja" przedstawia śledztwo, jakie przez lata prowadził wyrzucony z uniwersytetu po wydarzeniach marcowych 1968 roku student historii sztuki, Jakub Łazowski. Przypadkowo odkrywa, iż Witkacy nie popełnił samobójstwa 18 września 1939 roku, ale od lat ukrywa się w domu swej kochanki, Czesławy Oknińskiej. Łazowski postanawia zdobyć dowód na to , iż mistrz kłamstwa oszukał Polaków.

Najpoważniejszym grzechem "Mistyfikacji" jest jej uładzenie, absolutne zaprzeczenie maksymy jaką wyznawał Witkacy, iż wielkość jest tylko w perwersji. Filmowi brakuje nie tylko kontrowersji i fantazji, ale także szaleństwa jakie charakteryzuje życie i twórczość jednego z najwybitniejszych polskich artystów początku XX wieku. Koprowicz bez pasji buduje lokalną teorię spiskową. Nie ma ona w sobie nic kontrowersyjnego, ani skandalizującego, ponieważ przez większość czasu film ogląda się jak komedię. Wprawdzie reżyser stara się na początku, wspomagając się wystylizowaną muzyką Włodka Pawlika, zbudować atmosferę filmu noir, to jednak za każdym razem gdy na ekranie pojawia się Jerzy Stuhr w roli Witkacego nie sposób powstrzymać się od śmiechu. Zamiast żywego, intrygującego, obdarzonego wyjątkową wrażliwością i charyzmą artysty, otrzymujemy portret infantylnego impotenta seksualnego i artystycznego, którego szczytem możliwości jest podglądanie nastolatek kręcących hula-hop.

"Mistyfikacji" nie ogląda się jednak źle. Wręcz przeciwnie. Film żal spisać na straty, gdyż zawiera kilka wątków interesujących, ale odseparowanych i nie wygranych do końca. Warto zwrócić uwagę chociażby na ujętą słowami Witkacego ocenę PRL-u oraz zatrudnienie do roli mistrza i zafascynowanego nim agenta - ojca i syna, Jerzego i Macieja Stuhra. Dodaje to filmowi finezji, której powinno być zdecydowanie więcej. Najcenniejsze są jednak sceny, w których reżyserowi udaje się wywołać wrażenie, iż bohaterowie filmu - zakochane w Witkacym kobiety i student jego twórczości - nie potrafią egzystować bez artysty, bo ten nadawał sens ich istnieniu. Dlatego po jego śmierci żyją jakby czas się zatrzymał. Koprowicz jednym słowem próbował powołać do życia mit polskiego Elvisa. Reżyserowi zabrakło jednak lekkości i umiejętności wyrazistego powiedzenia dlaczego właściwie mu na tym zależy.

Alicja Gancarz | syrena