ŻYCIE W STYLU VINTAGE JAKO BUNT PRZECIWKO KONSUMPCJONIZMOWI
Przeszłość ma do zaoferowania estetykę i jakość, których próżno szukać w dzisiejszym, zdominowanym przez masową produkcję świecie. Doskonale wiedzą o tym Margit i Martin Schwedowie z Kritzendorfu pod Wiedniem, którzy od ponad 25 lat swój dom zamieniają w żywe muzeum złotych lat 20. Ubiegłego wieku. Zrezygnowali z mikrofalówki, kuchenki elektrycznej i zmywarki na rzecz własnoręcznie odrestaurowanych mebli i ubrań z epoki, udowadniając, że wolniejsze tempo życia daje prawdziwy azyl. Margit samodzielnie zaprojektowała okno w stylu Tiffany'ego, a jej fryzura na pazia to symbol niezależnej kobiety tamtych lat.
Podobne podejście, choć w nieco innej formie, prezentuje Karolina Żebrowska – polska historyczka mody i popularna youtuberka. W jej ocenie dawne ubrania nie tylko zachwycają stylem, ale także dają lekcję szacunku do rzemiosła. Jej vintage’owa garderoba, w której znajdziemy doskonale zachowane, niemal stuletnie okazy z pomysłowymi rozwiązaniami krawieckimi, stanowi idealną odtrutkę na współczesny konsumpcjonizm. Jak sama przyznaje, to bezpieczna, komfortowa przestrzeń, w której można schronić się przed stresem i – choć na chwilę – poczuć klimat dawnych lat, odwiedzając chociażby zabytkowy Fotoplastikon.
BRZMIENIE LAT 80. I POWRÓT DO KASETY MAGNETOFONOWEJ
Tęsknota za minionymi dekadami to jednak nie tylko moda i wnętrza, ale i dźwięk. Mattyeux, urodzony w 2001 roku francuski muzyk z Nantes, jest tego najlepszym przykładem. Choć sam nie doświadczył lat 80. i 90., to właśnie z nich czerpie największą inspirację, tworząc melancholijny synthwave. Jego utwór „VHS” dotarł do milionów słuchaczy, stając się cyfrowym hitem z całkowicie analogowym klimatem. Zamiast nieskończonych playlist w aplikacjach streamingowych, artysta wybiera starego walkmana, który zmusza do uważnego słuchania muzyki od początku do końca, ucząc skupienia na pojedynczych utworach.
W swoich poszukiwaniach retro brzmień młody twórca ściśle współpracuje ze swoim ojcem, Régisem – byłym muzykiem i obecnym menedżerem. To w domowym studiu, na starym sprzęcie taty, Mattyeux kształtował swój styl. Co więcej, teledyski artysty, będące wizualnym dopełnieniem piosenek o miłości i dorastaniu, realizuje jego siostra Julie. Mattyeux nie odrzuca jednak nowoczesności – łączy analogowy klimat z cyfrowymi możliwościami produkcji na laptopie, tworząc swoisty pomost między epokami.
NOSTALGIA: MIĘDZY TERAPIĄ A POLITYCZNĄ MANIPULACJĄ
Zjawisko retromanii ma też swoją drugą, znacznie bardziej złożoną stronę. Brytyjska historyczka z uniwersytetu w Cambridge, Agnes Arnold-Forster, autorka książki o tym zjawisku, zwraca uwagę, że nostalgia to potężny zasób emocjonalny. Z jednej strony działa uzdrawiająco – pozwala odzyskać równowagę i poczucie bezpieczeństwa, gdy rzeczywistość staje się zbyt przytłaczająca, przypominając beztroskie czasy dzieciństwa. Z drugiej jednak, ta z pozoru niewinna tęsknota bywa cynicznie wykorzystywana. Obietnice powrotu do wyidealizowanych, "dawnych dobrych czasów" to fundament populistycznych haseł. Historyczka jako przykłady podaje slogan Donalda Trumpa „Make America Great Again” oraz kampanię stojącą za brexitem. Siła tych haseł tkwi w ich historycznej nieprecyzyjności. Przykładowo, Donald Trump nie wskazuje konkretnych lat, co pozwala wyborcom na dowolną interpretację tego, za jakimi „dobrymi czasami” właściwie tęsknią. Ta celowa niejednoznaczność sprawia, że slogany stają się niebezpiecznie skuteczne. Oferują proste, choć często błędne odpowiedzi na lęki wywołane przemianami społecznymi, takimi jak zróżnicowanie kulturowe czy rosnąca rola kobiet na rynku pracy. Populiści wykorzystują wyidealizowane obrazy przeszłości, by podjąć próbę cofnięcia zmian.
PODRÓŻ W CZASIE NA WYCIĄGNIĘCIE RĘKI
„Retro-mania: coś więcej niż nostalgia?” to wielowymiarowe spojrzenie na nasze pragnienie zatrzymania czasu. To opowieść o ludziach, którzy w starych przedmiotach, modzie z duszą czy charakterystycznych dźwiękach syntezatorów odnajdują piękno, jakiego brakuje im w zglobalizowanej, niepewnej erze "nowych lat dwudziestych". O tym, czy nostalgia to tylko ucieczka od rzeczywistości, czy sposób na lepsze życie, można przekonać się, oglądając dokument na bezpłatnej platformie ARTE.tv. Film dostępny jest dla widzów w polskiej wersji językowej bez konieczności subskrypcji czy zakładania konta.
