cinema.pl Aktualności

niedziela, 09 październik 2016 19:15

Obraz wsi w polskim kinie

Napisane przez 
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Opublikuj na FacebookOpublikuj na Google BookmarksOpublikuj na Twitter

Już 16 października o godzinie 19.45, w ramach przeglądu filmowego – „Kraj folkloru? Obrazy wsi w polskim kinie” zapraszamy na seans zrekonstruowanego cyfrowo filmu „Konopielka” Witolda Leszczyńskiego, a po projekcji na spotkanie z twórcami, pośród których znajdą się: aktorka – Anna Seniuk, autor zdjęć – Zbigniew Napiórkowski oraz scenograf – Maciej Maria Putowski.


Przygotowany przez Filmotekę Narodową przegląd filmowy to wydarzenie towarzyszące wystawie „Polska – kraj folkloru?” zorganizowanej przez Narodową Galerię Sztuki Zachęta w Warszawie. Cykl filmowy ma ukazać, jak temat wiejski ewoluował w polskim kinie na przestrzeni ponad pięćdziesięciu powojennych lat: od „Jasnych Łanów” Eugeniusza Cękalskiego z 1947 roku – filmu skrajnie propagandowego i momentami nawet w niezamierzony sposób zabawnego – po metaforyczny, odwołujący się do surowej formy dokumentu – „Z daleka widok jest piękny” Wilhelma i Anny Sasnali.

20 października o godzinie 20.15 zapraszamy natomiast na seans filmu „Pożegnanie z diabłem” Wandy Jakubowskiej, a wcześniej na spotkanie z Moniką Talarczyk-Gubałą, autorką książki „Wanda Jakubowska. Od nowa”.

W dniach 16-25 października, na multimedialnych ekranach w rotundzie kina Iluzjon, zaprezentujemy także plakaty do filmów poruszających tematykę polskiej wsi.

O przeglądzie:
Polskie kino powojenne od początku miało problem z tematem wsi.  Socrealizm skompromitował wieś jako miejsce akcji na tyle skutecznie, że nawet po przełomie październikowym kolejni twórcy bardzo niechętnie dotykali tego tematu, choć wtedy można już było powiedzieć więcej o życiu polskiej wsi. Kolejne dekady to czas stopniowego odkłamywania mitów dotyczących tego środowiska.

Przegląd filmów otworzy  „Konopielka” (1981) Witolda Leszczyńskiego – nietypowa komedia, która w nieco inny sposób niż „Sami swoi” pokazuje i obśmiewa zjawiska wykorzystywane przez propagandę lat 40. i 50, takie jak elektryfikacja czy kolektywizacja. Zjadliwa ironia rodzi się poprzez zestawienie z jednej strony propagandowych haseł i inicjatyw, a z drugiej krytycznego spojrzenia chłopów, którzy bronią swojego status quo. „Konopielka” posiadająca wyraźną poetykę ludowej przypowieści, pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych filmów dla całej twórczości Leszczyńskiego. Inne tytuły, które zostaną zaprezentowane podczas  przeglądu, również zawierają pewne charakterystyczne cechy warsztatu ich autorów. Wanda Jakubowska, której zawsze bliska była poetyka reportażu, nakręciła „Pożegnanie z diabłem” (1957), w którym wiejski zabobon doprowadza wręcz do morderstwa. Grzegorz Królikiewicz, w charakterystycznym dla siebie ostrym stylu pokazał w „Tańczącym jastrzębiu” (1978) trudną prawdę o awansie społecznym i cenie, jaką płaci chłopski syn za próbę oderwania się od swojego środowiska. Wśród filmów przeglądu organizowanego przez Filmotekę Narodową nie mogło zabraknąć również „Jańcia Wodnika” (1994) Jana Jakuba Kolskiego, w którym reżyser, łącząc formy ludowej ballady i filozoficznego moralitetu, przedstawił symboliczną i uniwersalną opowieść o ludzkiej naturze. 
Zupełnie innym przypadkiem jest „Żona dla Australijczyka” (1964) Stanisława Barei – komedia z pierwszego okresu jego twórczości, gdy kręcił filmy bardziej rozrywkowe i mniej krytyczne wobec  rzeczywistości PRL-u, niż w latach późniejszych. „Żona dla Australijczyka” wpisywała się w niedobrą tradycję: w pewnych latach sztuka korzystała z kultury wiejskiej bardzo wybiórczo, biorąc z niej tylko strój i wiejski sztafaż, a pomijając charakter wiejskiej tożsamości. Tak właśnie filmowano prawie zawsze dożynki i ludowe uroczystości, utrwalone głównie przez Polską Kronikę Filmową. Kilka jej wydań będzie także częścią przeglądu Filmoteki. 

Harmonogram projekcji:

sala Stolica
16.10.2016 g 19:45
KONOPIEKLA r. Witold Leszczyński, Polska 1981 88’
   po filmie spotkanie z twórcami 

sala Mała Czarna

19.10.2016 g 20:15
JASNE ŁANY r. Eugeniusz Cękalski, Polska 1947 104’

20.10.2016 g 19:30
POŻEGNANIE Z DIABŁEM r. Wanda Jakubowska, Polska 1957 87’
    przed filmem spotkanie z Moniką Talarczyk-Gubałą, autorką książki
    „Wanda Jakubowska. Od nowa”

21.10.2016 g 20:15
ŻONA DLA AUSTRALIJCZYKA r. Stanisław  Bareja, Polska 1963 96’

22.10.2016 g 20:15
TAŃCZĄCY JASTRZĄB r. Grzegorz Królikiewicz, Polska 1978 98’

23.10.2016 g 20:15
JAŃCIO WODNIK r. Jan Jakub Kolski, Polska 1993 105’

24.10.2016 g 20:15
WESELE  r. Wojciech Smarzowski, Polska 2004 105’

25.10.2016 g 20:15
Z DALEKA WIDOK JEST PIĘKNY r. Wilhelm Sasnal, Anna Sasnal, Polska 2011 78’



Szczegóły na www.iluzjon.fn.org.pl

Konopielka  88  min., Polska 1981
reż. i scen.: Witold Leszczyński; zdj.: Zbigniew Napiórkowski; wyk.: Krzysztof Majchrzak, Anna Seniuk, Joanna Sienkiewicz, Jerzy Block, Marek Siudym, Franciszek Pieczka

Film jest adaptacją znakomitej powieści Edwarda Redlińskiego, która stanowiła trudne wyzwanie dla filmowca. Leszczyński, mimo że zrezygnował z wielu wątków, w dużej części pozostał wierny literackiemu pierwowzorowi. Zdołał uchwycić jego specyficzną i niepowtarzalną humorystyczno-refleksyjną atmosferę, a także wiarygodnie zarysować charaktery postaci. Akcja filmu rozgrywa się we wsi Taplary – zapadłej osadzie zamieszkałej przez konserwatywną i hermetyczną chłopską społeczność, z uporem usiłującą przeciwstawić się wszelkim zmianom i nowościom. Spokój mieszkańców zakłóca przyjazd nowej nauczycielki Joli – kobiety atrakcyjnej i bardzo nowoczesnej. Przybywają także agitatorzy, usiłujący namówić opornych gospodarzy do akceptacji tak rewolucyjnych wynalazków, jak elektryczność. Edward Redliński mówił o „Konopielce”: „To rzecz o przeszłości, o kulturze statycznej, życiu tradycyjnym, a nie o tym, skąd przyszliśmy, co w nas jeszcze w środku, co przezwyciężyliśmy...”.

Jasne łany 104 min., Polska 1947
reż.: Eugeniusz Cękalski; scen.: Krystyna Swinarska, Eugeniusz Cękalski; zdj.: Stanisław Wohl, Seweryn Kruszyński; wyk.: Janusz Strachocki, Kazimierz Dejmek, Jan Kurnakowicz, Zofia Mysłakowska, Hanka Bielicka, Andrzej Łapicki

Akcja filmu rozpoczyna się w 1946 roku. Do wsi Łany przybywa Andrzej Stempkowicz, młody, pełen zapału nauczyciel, którego zaangażowanie w polepszenie życia jej mieszkańców doprowadza do założenia elektryczności; remontuje też zaniedbany dwór, w którym urządza świetlicę i szkołę. Wieś, żyjąca dotąd z pędzenia alkoholu, przeobraża się na naszych oczach w krainę postępu. Wrogiem zmian jest młynarz, który próbuje zniszczyć transformator i podpalić szkołę, w czym pomaga mu miejscowa banda przeciwników władzy ludowej. Mimo początkowych przeszkód, Stempkowicz wrasta w miejscową społeczność, głównie za sprawą Magdy, którą ostatecznie poprowadzi do ołtarza. Finałowa scena ślubu, któremu towarzyszy pierwsze, wyczekiwane zapalenie żarówki, stanowi niepodważalny dowód wejścia w nową epokę. Zaletą tego jawnie propagandowego filmu są piękne czarno-białe zdjęcia polskich krajobrazów, które przynajmniej częściowo rekompensują niedostatki dramaturgiczne.

Pożegnanie z diabłem 87 min., Polska 1957
reż.: Wanda Jakubowska; scen.: Jacek Wołowski, Wanda Jakubowska; zdj.: Kazimierz Wawrzyniak; wyk.: Ignacy Gogolewski, Alicja Sędzińska, Ryszard Wojciechowski, Jadwiga Andrzejewska, Stefan Śródka, Antonina Gordon-Górecka, Tadeusz Białoszczyński.

Do redakcji „Trybuny Ludu” przychodzi anonim, w którym nadawca informuje o popełnionej przed laty zbrodni. Do listu dołączona jest fotografia, na której młody redaktor, Antoni Łuczak, rozpoznaje swojego zaginionego ojca. Dziennikarz chce zbadać sprawę i przyjeżdża do podlubelskiej wsi Piaski. Na miejscu zostaje popełnione kolejne morderstwo – miejscowy chłop zabija sąsiada, ponieważ wziął go za… diabła. Okazuje się, że wieś rządzona jest przez klikę wykorzystującą dla swoich celów zabobony i ciemnotę chłopów. Przywódcą owej kliki jest kułak – inteligentny, przebiegły i bezwzględny. Ma wpływy w spółdzielni, w prokuraturze, w sądzie, na plebanii, w partii. Dopiero tragiczna śmierć niewinnego człowieka i śledztwo młodego redaktora ujawnią jego prawdziwą działalność.
„Pożegnanie z diabłem” należy do mniej znanych filmów Wandy Jakubowskiej z okresu socrealizmu. Schematyczne, czarno-białe ukazanie rzeczywistości odbiera filmowi wiarygodność, na uwagę zasługuje jednak umiejętne stopniowanie napięcia i kreacje aktorskie Antoniny Gordon-Góreckiej i Tadeusza Białoszczyńskiego.

Żona dla Australijczyka 96 min., Polska 1964
reż.: Stanisław Bareja; scen.: Roman Niewiarowicz, Hieronim Przybył; zdj.: Kazimierz Konrad; wyk.: Wiesław Gołas, Elżbieta Czyżewska, Edward Dziewoński, Mieczysław Czechowicz, Wiesław Michnikowski, Tadeusz Gwiazdowski   

Bohaterem filmu jest Robert, bogaty farmer z Australii, z pochodzenia Polak, który przyjeżdża do Polski w poszukiwaniu pięknej i gospodarnej żony. Z godnym podziwu zaangażowaniem pomoc oferuje mu dziennikarz Żelazkiewicz, który obiecuje, że w ciągu trzech dni znajdzie odpowiednią kandydatkę. W ramach swojej misji zaprasza go na koncert ludowego zespołu „Mazowsze”, podczas którego Hanka, jedna z chórzystek, wpada w oko Robertowi. Wywołuje to lawinę skomplikowanych wydarzeń, które omal nie niweczą nadziei farmera. Znakomita komedia muzyczna, która spełnia wszystkie cechy gatunku: lekkość, dynamiczne tempo, dowcipne dialogi i komiczne zwroty akcji. Atrakcyjności dodają mistrzowskie kreacje aktorskie.

Tańczący jastrząb 98 min., Polska 1978
reż. i scen.: Grzegorz Królikiewicz; zdj.: Zbigniew Rybczyński; wyk.: Franciszek Trzeciak, Beata Tyszkiewicz, Beata Tumkiewicz, Czesław Przybyła, Tadeusz Łomnicki, Jerzy Zelnik

Reżyser, w oparciu o powieść Juliana Kawalca z 1964 roku, próbuje dokonać syntezy przemian społeczno-kulturowych okresu PRL. Na przykładzie losów Michała Topornego, wywodzącego się z chłopskiej rodziny, porusza temat masowej migracji ludzi ze wsi do miast w poszukiwaniu lepszego życia. Michał, dzięki uporowi i sile woli, pokonuje bariery społeczne i pokoleniowe, przypłacając swój sukces szczęściem własnym i najbliższych. Zdobywa wykształcenie, pnie się po kolejnych szczeblach kariery, stopniowo odcinając się od swojego środowiska – porzuca żonę i syna oraz żeni się z dziewczyną z inteligenckiego domu, którą poznał na studiach. Kiedy jego małżeństwo nie wytrzymuje próby czasu, nadchodzi chwila refleksji. Jednak jest już za późno, żeby naprawić błędy i poukładać swoje życie od nowa. „Zastanawiam się nad przeżywaniem losu człowieka, który wyrwany ze swojego środowiska, jakim jest kultura wiejska, w sposób bardzo dramatyczny wiąże się z kulturą wielkiego miasta, by zdobyć tam swoją szansę. Myślę, że film jest bardzo gorzki, ale zarazem uwznioślający. Bo mój bohater jest wprawdzie grzesznikiem, ale zarazem nie przestaje wierzyć w wartości, które depcze. I ta świadomość nadaje mu rysy tragiczne” – komentował reżyser. 

Jańcio Wodnik 105 min., Polska 1994
reż. i scen.: Jan Jakub Kolski; zdj.: Piotr Lenar; wyk.: Franciszek Pieczka, Grażyna Błęcka-Kolska, Bogusław Linda, Katarzyna Aleksandrowicz, Olgierd Łukaszewicz, Lech Gwit

Jańcio z Brzustowa odkrywa w sobie zdolność panowania nad wodą, która ma moc uzdrawiania ludzi. Opuszcza dom i ciężarną żonę Weronkę, by wypełniać swoją misję. Dzięki nadprzyrodzonym zdolnościom szybko zyskuje sławę i bogactwo. Zatracając się w pysze i chwale, jakiej doświadcza ze strony ocalonych od chorób nieszczęśników, sprzeniewierza się swojemu przeznaczeniu. W tym czasie jego żona rodzi dziecko, które przychodzi na świat z ogonkiem. Weronka licząc na uzdrowicielską moc męża, udaje się do niego z chłopcem. Jańcio nie jest jednak zdolny pomóc swojemu synowi, bo jego cenny dar uzdrawiania został mu odebrany.
Kolski stworzył w filmie swój prywatny świat – mityczną wioskę i bohaterów żyjących poza historią, których problemy urastają do rangi uniwersalnych. „Jańcio Wodnik” jest filmem przynoszącym chyba najbardziej wyrazistą i pełną wykładnię tego, co określa się mianem „kolskiego kina”. Historie te, pozbawione tradycyjnej dramaturgii, opowiadane długimi, niespiesznie następującymi po sobie ujęciami, wyznaczały osobny nurt w polskim kinie lat 90. 

Wesele 105 min., Polska 2004
reż. i scen.: Wojciech Smarzowski; zdj.: Andrzej Szulkowski; wyk.: Tamara Arciuch, Bartłomiej Topa, Marian Dziędziel, Iwona Bielska, Paweł Wilczak, Maciej Stuhr, Jerzy Rogalski, Arkadiusz Jakubik 

Wiesław Wojnar, bogaty gospodarz z podkarpackiej wsi, wydaje za mąż swoją jedyną córkę, Kasię. Wystawne wesele jest również doskonałą okazją, żeby zaimponować sąsiadom. Jednak nie wszystko idzie zgodnie z planem. Jedzenie jest nieświeże, ojciec Wojnara odmawia zapisania wnuczce swojej części ziemi, a prezent ślubny okazuje się kradziony. Równocześnie  dowiadujemy się też, że panna młoda jest w ciąży, a jej mąż poślubił ją wyłącznie dla pieniędzy, w tym obiecanego przez teścia samochodu. Doskonały debiut reżyserski będący ostrą satyrą społeczną, niezwykle trafnie ukazuje narodowe przywary, m.in. hipokryzję i chciwość. Pełnokrwiste i wiarygodne postacie stworzyli w filmie znakomici polscy aktorzy, którzy w większości wystąpili także w późniejszych filmach reżysera, m.in. Marian Dziędziel, Arkadiusz Jakubik, Bartłomiej Topa.

Z daleka widok jest piękny 78 min., Polska 2011
reż. i scen.: Wilhelm Sasnal, Anna Sasnal; zdj.: Wilhelm Sasnal, Aleksander Trafas; wyk.: Marcin Czarnik, Agnieszka Podsiadlik, Piotr Nowak, Elżbieta Okupska, Jerzy Łapiński

Latem w podkarpackiej wiosce toczy się nieco ospałe, wypełnione codziennymi czynnościami życie. Kobiety gotują obiady, mężczyźni zakładają wnyki w lesie, młodzi, w wakacyjnym nastroju, kąpią się w rzece. Główny bohater filmu ? Paweł, który mieszka ze starą, schorowaną matką, zbiera złom i na zagraconym podwórku tnie na części stare samochody. Chce oddać matkę do zakładu opieki, wtedy zyska dom, w którym rozpocznie nowe życie ze swoją narzeczoną. Jednak pewnego dnia Paweł nagle znika. Z opuszczonego domostwa sąsiedzi zaczynają rozkradać wyposażenie domu. Po jego powrocie, zaskoczona wiejska społeczność nie pozwala mu ponownie zamieszkać w splądrowanym siedlisku.


Czytany 1319 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 19 czerwiec 2017 23:56

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy Odśwież

Reklama

Pies.tv

Reklama

Reklama