cinema.pl Artykuły

sobota, 16 maj 2020 10:28

Definiując genialność

Napisane przez  Ewa Cieplińska-Bertini
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Opublikuj na FacebookOpublikuj na Google BookmarksOpublikuj na Twitter

Kolejny miesiąc przymusowego pobytu w domu. Kolejny miesiąc interesujących ofert ze strony platform streamingowych. Amazon Prime, ITunes i Google Play przygotowały dla polskich miłośników sportu ciekawą propozycję – dokumentalny film Gabe Polsky’ego ‘In Search of Greatness’. Jego premiera odbędzie się w piątek, 22 maja.

 

‘In Search of Greatness’ jest drugim z kolei sportowym dokumentem amerykańskiego reżysera, scenarzysty i producenta. Jego pierwsza, nagrodzona wieloma prestiżowymi nagrodami produkcja, zatyutłowana ‘Red Army’, opowiadała historię elitarnej reprezentacji hokejowej ZSRR działającej w okresie zimnej wojny. Premiera filmu odbyła się podczas festiwalu filmowego w Cannes w roku 2014, gdzie zyskała ogromne uznanie krytyków oraz publiczności. W Polsce pokazano go tego samego roku w ramach Camerimage.

Ponowny wybór tematyki sportowej przez Polsky’ego nie jest incydentalny. Już jako student uniwersytetu Yale, przyszły reżyser z dużym powodzeniem trenował hokej. ‘Red Penquins’, jego trzeci, nakręcony w ubiegłym roku film dokumentalny, jest również związany ze środowiskiem hokejowym – tym razem amerykańskim i rosyjskim. Zainteresowanie Polsky’ego Europą Wschodnią jest także nie bez przyczyny. Jest synem emigrantów pochodzących z terenów dawnego Związku Radzieckiego. 

Sportowe potyczki zawodowych hokeistów na tafli lodowiska nie są celem samym w sobie.  W obu filmach są platformą służącą do rozważań nad głębszymi zagadnieniami - głównie natury społecznej i politycznej. Polsky po mistrzowsku utożsamia emocje sportowe z burzliwą historią Związku Radzieckiego oraz politycznymi nastrojami spowodowanymi zimną wojną czy późniejszym upadkiem komunizmu. Sportowa rywalizacja jest w jego filmach ekscytującym obrazem konfliktu między politycznie przeciwstawnymi obozami oraz portretem egzystencji jednostki w totalitarnym systemie.

W ‘In Search of Greatness’ sport, choć już nie tylko hokej, ale także inne dyscypliny, głównie amerykański futbol i piłka nożna, jest pretekstem do rozważań - tym razem - na temat zdobywania szczytów mistrzostwa w wybranym zawodzie. Tematyka filmu wychodzi więc poza świat sportu i wkracza w sfery autoekspresji, psychologii, filozofii i natury ludzkiej. W jednym z wywiadów Polsky powiedział, że jest ‘to bardzo osobisty film analizujący zagadnienia, nad którymi zastanawiał się całe przez całe swoje dotychczasowe życie – w szczególności nad enigmatycznym charakterem doskonałości, sposobie, w jaki należy ją kultywować, i wreszcie jak ją zdefiniować’. 

Odpowiedzi szuka reżyser w rozmowach z najbardziej znanymi sportowcami świata. Arcymistrzowie – legendarna ikona amerykańskiego futbolu Jerry Rice, najwybitniejszy zawodowy hokeista wszech czasów Wayne Gretzky i najjaśniejsza gwiazda piłki nożnej Pelé chętnie zdradzają sekrety poszczególnych etapów drogi do sukcesu. 

Żaden z nich nie miał wyjątkowych predyspozycji atletycznych. Jerry Rice przyznał, że nie był szybkim biegaczem, co jest absolutnym wymogiem w przypadku gracza na pozycji skrzydłowego. Jednak okazał się najlepszym zawodnikiem w dziejach ligi NFL, do którego należy mnóstwo do tej pory niepobitych rekordów futbolu amerykańskiego. Wayne Gretzky też nie był pod względem fizycznym szczególnie predysponowany. Był stosunkowo drobny i lekki. Miał małe szanse w starciach z przeciwnikami. A jednak to właśnie on dostał przydomek ‘The Great One’. To właśnie dla niego, jako jedynego hokeisty w historii, zastrzeżono jego numer boiskowy ‘99’ w całej lidze NHL. Nie ma takiego drugiego.

Jeśli więc nie warunki fizyczne, to co decyduje o fenomenie sportowców – drąży autor filmu. Jego rozmówcy zgodnie odpowiadają: kreatywność, bezkompromisowe dążenie do odkrywania nowego, niezłomna chęć doskonalenia technicznych umiejętności i przede wszystkim wielka pasja. 

Pelé, jedyny trzykrotny mistrz świata z rekordową ilością zdobytych bramek, przyznaje, że nie akceptował podejścia trenerów do tradycyjnego stylu gry. Buntował się np. przeciwko poleceniom ograniczenia dryblingu. Z ogromną determinacją pracował nad stworzeniem nowej, nietypowej, ale skuteczniejszej strategii. Jego unikalnym sposobem gry zachwycały się miliony ludzi na całym świecie. Piłkarska wirtuozeria Jerry Rice’a była wynikiem jego kreatywnej wyobraźni. Trenował w nocy, po ciemku. Tym sposobem budował intuicyjny kontakt z piłką. Wayne Gretzky wolał spędzać sobotnie wieczory analizując rozgrywki hokejowe niż wychodzić z braćmi do kina. Wynikiem była jego całkowicie nowatorska technika strzelania goli zza bramki przeciwnika. 

O tym, jaki wpływ na sukces ma również środowisko, wczesna edukacja i profesjonaliści, których spotyka się na swej drodze wypowiadali się dwaj zaproszeni do rozmowy teoretycy: Sir Ken Robinson i David Epstein. Sir Ken jest cenionym specjalistą w dziedzinie rozwoju kreatywności i edukacji oraz autorem popularnych także w Polsce bestsellerów m.in. ‘Oblicze umysłu’ czy ‘Uchwycić żywioł’. Epstein –dziennikarzem śledczym i znanym popularyzatorem nauki o sporcie. 

Obaj rozmówcy podkreślili, że jedynie środowisko, które stwarza adeptom możliwość eksperymentowania, poznawania osobistych limitów i przekraczania ich, daje swobodę odkrywania, nawet jeśli wiąże się to z odrzuceniem schematycznych zasad, ma szansę stworzyć wybitnych w każdej dziedzinie. Trenerzy i nauczyciele mają inspirować i rozwijać, a nie hamować i ograniczać, ponieważ tylko sportowcy, artyści i naukowcy, którzy wyszli poza znajome horyzonty, osiągnęli wielkość. Bohaterowie filmu Gabe Polsky’ego mieli szczęście wyrastania w środowiskach i wśród ludzi, którzy docenili ich kreatywność i umożliwili odkrywanie nowych dróg. Jak czytamy w napisach końcowych, ‘In Search of Greatness’ jest dedykowany takim właśnie - ‘wszystkim, którzy tworzą możliwości i patronują kreatywnej swobodzie’. 

Świat sportu - legendy, rekordy, rywalizacja, igrzyska olimpijskie – cieszy się ogromnym zainteresowaniem milionów kibiców na całym świecie. Dużym zainteresowaniem cieszą się też liczne filmy sportowe, zarówno dokumentalne, jak i fabularne. Czy ‘In Search of Greatness’ przypadnie do gustu wielbicielom sportu i kinomanom? Nie mam wątpliwości.

‘Przede wszystkim starałem się, żeby film był dynamiczny i interesujący. Chciałem, żeby, jak dobry mecz, trzymał widzów w napięciu. Żeby ich zaskakiwał i ekscytował... Nie lubię, kiedy film jest przewidywalny. Kiedy mam wrażenie, jakbym go już wcześniej widział. Dlatego zawsze staram się zaskoczyć i wnieść coś nowego’ – mówi reżyser.

Film rzeczywiście jest bardzo dynamiczny. Oprócz samych wywiadów – super ciekawych i dowcipnych - jest w nim ogrom materiału archiwalnego, zarówno zdjęć, jak i video klipów. Są migawki z meczów hokejowych, bokserskich i piłkarskich. Są migawki muzyczne: z koncertu Davida Bowie, orkiestry symfonicznej i z sesji nagraniowej The Beatles. Nie zabrakło również legendarnych Pink Floydów. Wszystko pokazane na tle świetnej ścieżki dźwiękowej, za projekt której odpowiedzialny jest E. J. Holowicki. Oryginalną muzykę do ‘In Search of Greatness’, podobnie jak do dwóch pozostałych dokumentów Polski’ego, skomponował Leo Birenberg.

Moją wisienką na torcie, zwycięskim golem filmu są sceny archiwalne zmontowane do jednego z bardziej znanych walców Johanna Straussa Jr.- ‘Accelerationen’. Sama radość. Polecam!

Natomiast odpowiedz na pytanie, czy Polski trafnie zdefiniował wielkość, pozostawiam miłośnikom sportu i filmu. Przekonać się będzie można już we wtorek. 

 

 

Ewa Cieplińska-Bertini

 

Czytany 324 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 21 maj 2020 11:14

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy Odśwież

Reklama

Pies.tv

Reklama

Reklama