cinema.pl Artykuły

sobota, 29 sierpień 2020 12:08

Świętość i grzech – premiera „Matki Joanny od Aniołów” Iwaszkiewicza

Napisane przez 
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Opublikuj na FacebookOpublikuj na Google BookmarksOpublikuj na Twitter

Wojciech Faruga kończy pracę nad sceniczną interpretacją Matki Joanny od Aniołów - Jarosława Iwaszkiewicza na podstawie scenariusza filmowego Jerzego Kawalerowicza i Tadeusza Konwickiego. Długo oczekiwana premiera przedstawienia już 5 września na scenie przy Wierzbowej. Prace nad spektaklem przerwała pandemia; pierwotnie premiera miała się odbyć 28 marca.

 

Jarosław Iwaszkiewicz w opowiadaniu Matka Joanna od Aniołów odnosi się do XVII-wiecznej historii opętania zakonnic w klasztorze w Loudun. Nieznacznie zmieniając czas akcji, przenosi te wydarzenia do fikcyjnego miasteczka Ludyń, położonego na dalekich kresach Rzeczypospolitej.

Historyczne wypadki z francuskiego zakonu urszulanek w formie literackiej zostały przedstawione jeszcze w XIX wieku przez Alexandra Dumasa ojca w powieści Urbain Grandier. Motyw opętania w Loudun był następnie wielokrotnie artystycznie opracowywany – ukazała się m.in. eseistyczna powieść Aldousa Huxleya Diabły z Loudun (1952, wyd. pol. 2010), dramat Johna Whitinga (1960), powstała opera Krzysztofa Pendereckiego (1968) oraz film Kena Russella (1971). Iwaszkiewicz Matkę Joannę... napisał przed wszystkimi wymienionymi tutaj XX-wiecznymi utworami – temat podjął w czasie okupacji. Na podstawie jego opowiadania, w 1960 roku Jerzy Kawalerowicz nakręcił ważny w polskiej kinematografii film według scenariusza stworzonego wspólnie z Tadeuszem Konwickim. 

„Iwaszkiewicz opatrzył rękopis opowiadania datą 23 III 1944 roku. Pod drukowanym tekstem widnieje jednak rok 1943 – pisze Radosław Romaniuk w tekście zamieszczonym w programie do przedstawienia. – Antydatowanie napisanego w 1944 roku opowiadania jest zabiegiem świadomym. Rok 1943 – rok powstania w getcie warszawskim, łapanek i ulicznych egzekucji – Iwaszkiewicz pamiętał jako najokrutniejszy moment wojny. Rozgrywające się wokół zbrodnie zdawały się nie wymagać diabelskiego opętania, a walka ze złem nie zależała od boskiego natchnienia. Prowokowały pytanie o bestialstwo i heroizm wpisane w naturę człowieka*”.

Doczesność i wieczność, świętość i grzech – w Matce Joannie… perspektywa jest bardzo szeroka. Pojawiają się pytania o to, czym jest zło i jak wdziera się w życie człowieka, a wątki teologiczne splatają się z tematem ziemskiej miłości. Na scenie przy Wierzbowej powstaje spektakl o granicznych doświadczeniach – potrzebie głębokiego przeżywania wiary, konfrontacji ze złem, cienkiej granicy między objawieniem a opętaniem. 

„W przedstawieniu próbujemy zrozumieć, czym jest świętość, czym jest opętanie i staramy się – co w tej pracy jest jednak dość trudne – nie relatywizować jednego i drugiego – mówi Wojciech Faruga. – Nie chcemy redukować doświadczenia mistycznego i opisywać go za pomocą terminów zaczerpniętych z psychoanalizy albo z psychiatrii. Próbujemy zmierzyć się z faktycznym opętaniem Matki Joanny i zadajemy sobie pytanie: co ono oznacza?” Reżyser podkreśla również: „kiedy z Małgosią Kożuchowską rozmawiamy o tym, czym jest droga Matki Joanny, to dochodzimy do wniosku, że polega ona na uświadomieniu sobie, kim jestem i czego chcę. Na rozpoczęciu wyrażania siebie” (rozmowa z Wojciechem Farugą →). 

W powstającym na scenie przy Wierzbowej spektaklu Wojciech Faruga odpowiada również za scenografię i światło. Dramaturżką jest Julia Holewińska. Nad kostiumami pracuje Konrad Parol, muzykę komponuje Teoniki Rożynek, autorem ruchu scenicznego jest Krystian Łysoń.

W roli tytułowej zobaczymy Małgorzatę Kożuchowską, księdza Suryna gra Karol Pocheć. W postać Karczmarki wciela się Aleksandra Justa, Małgorzatę gra Edyta Olszówka. W roli Juraja występuje Kamil Studnicki, Kaziuka – Mateusz Kmiecik. Wołodkowiczem jest Jarosław Gajewski, Brymem – Krzysztof Stelmaszyk, w rolach Egzorcysty i Chrząszczewskiego – Adam Szczyszczaj. W obsadzie także Zakonnice: Aleksandra Baj, Anna Bieżyńska, Dominika Kachlik, Malwina Laska, Małgorzata Majerska, Elżbieta Nagel, oraz dzieci: Alunio i Krysia. 

W spektaklu wykorzystano fragmenty następujących tekstów: Stanisław Wyspiański, Powrót Odysa; John Donne, Pchła, Waleta żalu zabraniająca, tłum. Stanisław Barańczak; Rajmund z Kapui, Żywot św. Katarzyny ze Sieny, tłum. Kalikst Suszyło OP; Homer, Odyseja, tłum. Zygmunt Kubiak; Hieronim Morsztyn, Do Abrahama Maciejowskiego o anatomijej białogłowskiej; Ojcze nasz w języku aramejskim; Daniel Naborowski, Do panien; Jan Andrzej Morsztyn, Świerzbiącej, Na smętną, Paszport kurwom z Zamościa, Diabeł z ogonem, Nagrobek kurwie; Modlitwa św. Katarzyny ze Sieny do Matki Bożej (fragment przytoczony przez św. Jana Pawła II, Rzym 14 I 1980).

 

*Radosław Romaniuk, Rosy niebieskie i kropla diabelstwa (tekst zamieszczony w programie do przedstawienia)

Wybitne opowiadanie Jarosława Iwaszkiewicza z czasu wojny. Ważny w dziejach polskiego kina film Jerzego Kawalerowicza i Tadeusza Konwickiego. 

Do Ludynia, na krańce dawnej Rzeczpospolitej przybywa młody egzorcysta ksiądz Suryn. Tutejszy klasztor ponoć opanował diabeł. Czego doświadczają zakonnice? Jak powstaje zło, którego nie rozumiemy? Spektakl o potrzebie doświadczenia czegoś, co nas przerasta. 

reżyseria, scenografia, światło: Wojciech Faruga

kostiumy: Konrad Parol

muzyka: Teoniki Rożynek

dramaturgia: Julia Holewińska

ruch sceniczny: Krystian Łysoń 

 

Matka Joanna od Aniołów Jarosława Iwaszkiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi | premiera 5 września 2020 na scenie przy Wierzbowej im. Jerzego Grzegorzewskiego

Kolejne zaplanowane przedstawienia:

6, 8, 9, 10 września, godz. 19:00

Czytany 345 razy Ostatnio zmieniany sobota, 29 sierpień 2020 12:16

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy Odśwież

Reklama

Pies.tv

Reklama

Reklama